деу

  • 181 сұсы кету — (Гур., Маңғ.) реңі келмеу, түсі келмеу, жүдеу …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 182 тап бермеде — (ҚХР) шындап келгенде, түптеп келген кезде. Сонда жазықты кім, Шалқар ма т а п б е р м е д е солай деуі де мүмкін (ҚХР) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 183 тасыраңдау — қ. тәнкеңдеу …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 184 теңлеу — (Жамб., Сар.; Алм., Кег.) теңдеу. Бұрыңғы кезде жүкті өгізге т е ң л е й т і н (Алм., Кег.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 185 тепектеу — (Тау., Қош.; Шығ.Қаз., Ү Н.) тікектеу, текеңдеу. Сен маған неге сонша т е п е к т е й с і ң? (Шығ.Қаз., Ү Н.). Зәмзәм маған бар да бар деп т е п е к т е п қоймады (Тау., Қош.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 186 тереңу — (Гур., Бақс.) тереңдеу. Су жыра жыра осы сайлар т е р е ң і п кетті (Гур., Бақс.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 187 торқа — 1 (Алм., Іле) елек, қалбыр. Қызылша егісінің жерін өңдеу үшін малдың қиын, қалдығын уақтап елейтін елек 2 (Қ орда: Сыр., Жал.) кенеп. Т о рқ а сөзі бұл елде жібек мағынасында қолданылатын еді Қ орда., Сыр.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 188 челдеу — (Шымк.: Түлк., Сайр.; Жам.: Шу, Мер.) жол ашу, егістің дөңдеу жеріне жіберілетін судың жолын ашу. Кейде егіндік жерді ч е л д е п суғарамыз (Шымк., Сайр.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 189 шарталау — (Гур., Есб.) суармалы егістікті өңдеу, атыз арығын жөндеу. «Жаңа құрылыс», «Социализм», «Бірлік» колхоздарында егісті ш а р т а л а у, түзеу жұмыстары кейін қалып келеді («Соц. мал шар.», 1949, №15) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 190 шебік — 1 1. (Қост.: Жанг., Жітіқ.) тамақты аз ішетін адам. Жанымдағы кісі де бір ш еб і к адам еді (Қост., Жітіқ.). Тамақ ішпейсің, өзің ш е б і к екенсің ғой (Қост., Жанг.). 2. (Қост., Жанг.; Орал, Казт.; Ақт., Жұр.; Қарақ.) арық, жүдеубас, жадау,… …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 191 шелміш — (Шымк., Сарыағ.) жүдеу, арық, әлжуаз (адам туралы). Ол өзі жастайынан осындай ш е л м і ш кісі (Шымк., Сарыағ.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 192 ыша-ыша — Қ орда., Қарм.) есекті тоқтатарда, тұрғызарда айтылатын одағай сөз (тұр тұр деу мағынасында). Ей, сен, ешекке ы ш аы ш а десей мына үлкен кісіге сәлем берейік. Ы ш а ы ш а десең жатқан ешек тұра қалады Қ орда., Қарм.) …

    Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • 193 ағаш — адам. ауыс. Қатып қалған, қайырымсыз, мейірімсіз. Ақ желке сияқты өзінен елі төменге құдайсып өзінен бір саты «жоғарыға алдияр тақсыр» деп бас иіп, жорғақтап, бендесіп тұратын нәрсіз, ой санасыз, а ғ а ш а д а м ғ а бүгінгі ұзақ ісі естіп біліп… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 194 ағайлас — ет. сөйл. «Ағай» деп айту, «ағай» деу. Қабақтарды қабақтар абайласып, Бозбалаға ботагөз «а ғ а й л а с ы п», Жанарлары жаутаңдап қалғанында, К ү р с і н ед і ке кс е л е р с а м а й қ о с ы п (Е. Ибраһим, Оқжетпес, 238) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 195 ақбор — зат. жерг. Утас, әк. Сүйтсе, бұл жаңа қыздарға жол бермек боп қабырғаға жабысып тұра қалғанда арқасын а қ б о р ғ а үйкеп алған екен (Ә. Нұрпейісов, Соңғы., 155). Бұған орай не деу керек екенін білген жоқсың да, әлгінде арқаңды үйкеп алған аппақ… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 196 ақсарбаста — ет. «Ақсарбас», «ақсарбас» деу, ақсарбас айту. Қисық жалаң қағады. «А қ с а р б а с т а п» кемпірлер тұр (Кәрі сайтан, 15) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 197 ақтарыстырғансы — ет. Ақтарған болу, күйбеңдеу. Газеттерді а қ т а р ы с т ы р ғ а н с ы п, хат пен суретті мыжыдым (Қ. Әбілқайыр, Ұмыт., 105) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 198 аранжировка — зат. муз. Саз әуенін өңдеу, әрлеу; оны жанрына сәйкестендіру. Нұрағаң, музыка тілімен айтқанда оркестровка, а р а н ж и р о в к а секілді жұмыстарды өзі жасайтын (Аңыз адам, 2012, 15, 29). Әндерге аспаптық а р а н ж и р о в к а жасауда электрлі… …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 199 байла — Байлар көбейсін. «Құлын көбейсін» деген тілек. Бие байлап жатса, «б а й л а р к ө б е й с і н» деу керек (А.Нүсіпоқасұлы.., Ағаш бесік., 2, 39) …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • 200 басар — I көне. Тау жуасы. Кейде арпаған, қияқ, қау шөпті, кейде тек сарған ғана өскен, ал кейде тіпті б а с а р, қараған, төбе, ұшы қиыры жоқ белестер тілгілеп өткен (І. Есенберлин, Алмас, 207). II Басар көбейсін. Киіз басып жатқандарға айтылатын тілек …

    Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі


We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.